فین‌تک چیست؟/ ایران در فناوری‌های مالی چه رتبه‌ای دارد؟

تاریخ انتشار : يکشنبه، 20 شهريور 1401 22:42:48

 پیش از همه‌گیری کرونا، کنار گذاشتن شیوه جدید بانکداری و فناوری‌های مالی مانند فین‌تک بسیار آسان بود. اما پاندمی کرونا موجب تغییر نگاه جامعه و اقتصاد کشورها به خدمات مالی دیجیتال و فین‌تک‌ها شد.

فین‌تک‌ها علیرغم آسیب‌پذیری‌هایی که در طول همه‌گیری همه‌گیر وجود داشت، انعطاف‌پذیر باقی ماندند. این شرکت‌ها با تمایز اساسی با بانک‌های سنتی به سرعت از محبوبیت در میان مصرف‌کنندگان برخوردار شدند.

«فین‌تک» ترکیبی از فناوری و امور مالی و ترکیب هارمونیک دو صنعت بزرگ در یک زمینه واحد است. طبیعتا تأثیر آن بسیار زیاد است. اگر پنج سال پیش، راه‌حل‌های «فین‌تک» هنوز به عنوان نوآوری‌های پیشرفته‌ دیده‌‌ می‌شدند، اکنون به یک واقعیت روزمره تبدیل شده‌اند.

فین‌تک‌ها تجربه بانکداری و خدمات مالی همراه با فناوری را با محصولات کم هزینه، نصب ساده، راحتی و تعامل کاملا دیجیتالی برای کاربران دستخوش تغییرات مثبتی کردند. اکنون، فین‌تک‌ها با مشارکت با شرکت‌های متصدی برای پر کردن شکاف‌های محصول و خدمات و گسترش انتخاب، جان تازه‌ای به زنجیره ارزش بانکی می‌بخشند.

نظرسنجی ژوئیه ۲۰۲۰ از مصرف کنندگان ایالات متحده نشان داد که بیش از ۱۴ میلیون آمریکایی (شش درصد از بزرگسالان آمریکایی با حساب جاری) یک بانک دیجیتال را به عنوان بانک اصلی خود در نظر می‌گیرند. این آمار حتی ممکن است طی دو سال گذشته‌ افزایش نیز پیدا کرده‌ باشد.

 

فین‌تک‌، استارتاپ‌ پر ریسکی هستند؟

علی‌رغم محیط پرنوسان، بخش فین‌تک پس از چهار فصل متوالی کاهش و عدم دریافت سود، این بخش ۱۱ درصد بهبود سالانه را در فعالیت معاملات کلی در سه ماهه چهارم ۲۰۲۰ گزارش کرده‌است.

علاوه‌بر این، معاملات سرمایه‌گذاری در سال ۲۰۲۰ بر بخش فین‌تک نسبتاً افزایش یافت. از ۹۲ درصد در سال ۲۰۱۹ به ۱۰۲ در سال ۲۰۲۰ رسید.

از آنجایی که حوزه فین‌تک به مرحله رشد خود رسیده‌ و با اقبال خوبی نیز مواجه شده‌ است، سرمایه‌گذاران نیز به این بخش اهمیت قابل توجهی می‌دهند. چرا یک سرمایه‌گذار باید یک استارتاپ در مراحل اولیه را تامین کند، در حالی که یک فین‌تک اثبات شده و بالغ می‌تواند شکاف بازار را پر کند؟

سرمایه‌گذاران به طور فزاینده‌ای از فین‌تک‌های بالغ با درک دقیق مسائل منحصر به فرد بازار بزرگ، داشتن سبد محصولات متنوع و یک مدل تجاری پایدار حمایت می‌کنند.

فین‌تک‌های B2C(فروش خدمات و محصولات کسب و کارها به مصرف کننده‌ نهایی و خرد) اغلب با از بین بردن محصولات و خدمات بانکی با یک پیشنهاد اصلی مستقل که موجب رفع نیاز در بلند مدت می‌شود؛ وارد بازار می‌شوند.

ارزش‌گذاری ترکیبی از یونیکورن­‌های فین‌تک نیز در سال ۲۰۲۰ بیش از دو برابر شده‌ و با ۴۴۰ میلیارد دلار امریکا برابری می‌­کند. در حال حاضر حوزه فین‌تک­ نماینده بیش از ۲۰ درصد یونیکورن‌­ها است که نسبت به سال قبل پنج درصد افزایش داشته­‌اند.

 

فین‌تک‌ها مسائل مالی را حل می‌کنند؟

زمانی که راه­‌حل­‌های فینتکی و بانکداری نوین در یک کشور توسعه می­‌یابد، طبیعتا اغلب افراد به خدمات ضروری مالی که به آسانی قابل دسترس هستند، مانند باز کردن حساب بانکی و راه­‌های پس­‌انداز روی می‌آورند. همین خدمات، منجر به حل برخی از مشکلات می‌شود. اما به عنوان مثال در کشور ما هنوز به دلایل مختلفی از جمله وجود دیدگاه سنتی رگولاتوری برای کامل شدن این حوزه زمان زیادی لازم است.

در دسترس بودن خدمات مالی لزوما منجر به افزایش تقاضا و استفاده از این خدمات به ویژه در میان جوامع در حال توسعه نمی­‌شود. فین‌تک‌­ها راه سرعت بخشی ورود افراد به دنیای استفاده از خدمات دیجیتالی مالی هستند؛ اما شرط کافی نیستند.

تحقیقات در این زمینه نشان می­‌دهد که مصرف‌­کنندگان خدمات مالی انتظار دارند که استفاده بهتر از این محصولات به آن­ها آموزش داده‌ ­‌شود؛ که در این­جا نقش فین‌تک­‌ها به عنوان فراهم‌­کننده این خدمات کاملا شناخته ­شده‌ ­‌است.

با این حال قرار نیست فین‌تک‌ها بزرگترین مشکلات این حوزه را حل کنند. اما می­‌تواند با جابجایی نقش­‌ها، شیوه‌های جدیدی را در جهت پر کردن شکاف­‌های دسترسی، حمایت از نوآوری مسئولانه و امکان­‌پذیر کردن یک اکوسیستم خدمات مالی متنوع به اندازه دنیایی که در آن خدمت می‌­کند، ایجاد کند.

وضعیت فین‌تک ایران در جهان

طبق آخرین گزارش‌های به‌دست آمده‌ اولین جایگاه کشوری فینتک مربوط به ایالت متحده امریکا در امریکای شمالی است که در ۲۰۲۱ تغییر خاصی در این عرصه نداشته‌ و به پیشتاز بودن ادامه می‌دهد.

دومین جایگاه مربوط به انگلستان در اروپاست که آن هم بدون هیچ تغییری در رتبه سال گذشته خود باقی مانده‌ است. سومین جایگاه نیز مربوط به خاورمیانه است و چهارمین آن سنگاپور در آسیا است. جالب است که سنگاپور با وجود یک جنبش منفی از سال ۲۰۲۰ تاکنون همچنان در جایگاه چهارم دنیا قرار دارد.

سه جایگاه بعدی فینتک دنیا در آسیا مربوط به کشورهای چین، ژاپن و هند است که به ترتیب در رتبه‌­های ۱۵، ۲۱ و ۲۳ قرار دارند. این بین را کشورهایی از امریکای شمالی، اقیانوسیه و اروپا پر کرده‌­اند.

در حال حاضر نیز ایران جایگاه ۸۳ فین‌تک دنیا را به خود اختصاص داده‌‌ و جز کشورهایی به حساب می­‌آید که به تازگی به فهرست این گزارش پیوسته‌‌­‌ است.

بنا به این گزارش، در بین ۱۹ کشور منطقه خاورمیانه و آفریقا، ایران در رتبه ۱۸ است. آخرین رتبه این دسته­‌بندی را اتیوپی نیز گرفته‌‌ ­است. در بخش دیگری از این گزارش که به تنهایی به منطقه خاورمیانه پرداخته‌‌ ­است، تهران در بین ۱۰ شهر در رتبه هفتم بعد از شهرهایی چون دبی، ریاض، ابوظبی، جده و… قرار گرفته‌‌ ­است.

به نظر می‌رسد ک توسعه فناوری‌های مالی می‌تواند به جوامع برای تسهیل در دسترسی خدمات مالی، کمک فراوانی کند. کشورها، به ویژه جوامع در حال توسعه، برای راحتی شهروندان خود باید اقدامات بیشتری در جهت توسعه فین‌تک‌ها و هموار کردن مسیر استارتاپ‌های فین‌تکی انجام دهند.